सुरक्षामा नयाँ चुनौतीः सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग

भिमदत्तनगर। झण्डै एक महिनाअघि कञ्चनपुरको बेदकोट नगरपालिकाकी– एक २३ वर्षीया युवतीले  विष सेवन गरिन् । आफन्तसित पर्यटकीयस्थल लिङ्गा घुम्न गएका बेला स्थानीय तीन युवाले उनको भिडियो बनाएर सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा भाइरल बनाइदिएकाले  तनावमा रहेकी उनले  विष सेवन गरेर आत्महत्या गरेकी थिइन् ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय स्रोतले भन्यो–“ उक्त घटनाबारे प्रहरीमा उजुरी परेपछि एक युवकलाई पक्राउ गरेर कारवाही अघि बढायौँ।” घटनामा संलग्न अझै दुई  युवक फरार छन्।

त्यसैगरी केही साताअघि आफ्नो नामको फेसबुक एकाउन्ट खोलेर आफ्नो फोटो फेसबुकमा राखेको भन्दै भीमदत्त नगरपालिका–१५ की अर्की एक किशोरीले जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा उजुरी दिइन् ।“मेरै नामबाट फेसबुकमा मलाई नै धम्की आउन थालेपछी उजुरी दिन आएकी हूँ। ” प्रवीणता प्रमाणपत्र तहमा अध्ययनरत ती किशोरीले भनिन्– “फेसबुकको धम्कीपूर्ण म्यासेजले निकै तनाव दियो ।” सञ्चारमाध्यममा आएका  यी दुई घटना प्रतिनिधि पात्र घटना मात्रै हुन् । उक्त कार्यालयमा फेसबुक, म्यासेन्जर, इमेल लगायत सामाजिक सञ्जाल दुरुपयोग भएको उजुरी आउने क्रम बढ्दो छ ।

उक्त कार्यालयका प्रहरी नायब निरीक्षक केशव शर्माले गत आर्थिक वर्षमा सामाजिक सञ्जाल दुरुपयोग भएका ७५ वटा उजुरी परेकामा सात वटालाई  साइबर क्राइम’ अन्तर्गत मुद्दा दायर गरेर काठमाडौँ पठाइएको जानकारी दिँदै   सामाजिक सञ्जालबाट महिलाहरू बढी प्रताडित भएको बताए। उनले सबैभन्दा बढी फेसबुक ह्याक गरिएको उजुरी बढी सङ्ख्यामा आइरहेको जानकारी दिए। विगतको तुलनामा सामाजिक सञ्जालका घटना बढिरहेको बताउँदै उनले यस्ता नियन्त्रणका लागि अभिभावक सजग हुनुपर्नेमा जोड दिए।

“प्रवीणता प्रमाणपत्र तहसम्मका विद्यार्थी फेसबुकको लतमा बढी देखिन्छन् ।” प्रहरी नायब निरीक्षक शर्माले भने, “अभिभावकले पनि ध्यान नदिए समस्या बढ्दै जाने अवस्था छ ।” प्रहरीले फेसबुकलगायत सामाजिक सञ्जालमा अश्लील फोटो तथा भिडियो पठाउने, असनतुष्टी पनि फेसबुकमै व्यक्त गर्नाका साथै गालीगलौचमै उत्रिने क्रम पनि बढिरहेको जनाएको छ ।“व्यक्तिगत इबी साध्न पनि सामाजिक सञ्जाल दुरुपयोग गर्ने प्रचलन जस्तै बन्दै छ ।” शर्माले भने,“फेसबुकबाटै मायाजालमा परेर विवाद गर्नेदेखि अरुलाई हतोत्साहित गर्ने काम पनि भएका उजुरी आउन थालेँ ।”सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग पनि एक चुनौती बन्दै गएको बताउँदै उनले उक्त मुद्दामा एक लाख जरिवाना, पाँच वर्ष कैद वा दुवै सजाय हुनसक्ने बताए।

प्रहरीले फेसबुक, म्यासेन्जर लगायतका सञ्जालमा अनधिकृत रुपमा आउने लिङ्क पनि नखोल्न आग्रह गरेको छ । “सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्नेमा पनि धेरै कुरा भरपर्छ ।” सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयमा स्नातक तहमा अध्ययनरत दीपक चन्दले भने,“यो भेट तथा सम्पर्कको थलो पनि हो, यसलाई दुरुपयोग गर्नेहरूको पनि यहाँ कमी छैन ।” देश–विदेशमा रहेकाका लागि सामाजिक सञ्जाल बढी लाभदायक रहेको चन्दको भनाइ थियो  । “घरमा बसेर भिडियो कल गरेर आफन्त र परिवारसित कुरा गर्ने सुविधा पनि मिलेको छ ।” उनले भने, “यसको दुरुपयोग हुन नदिन सबै सचेत हुनु जरुरी छ ।”सोही विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रोशन भाटले सामाजिक सञ्जाल अध्ययनका लागि पनि सहयोगी बनेको बताए। उनले सामाजिक सञ्जालले धेरै समय खेर गइरहेकाले समयसीमा ख्याल गरेर उपयोग गर्न सके राम्रो हुने तर यसलाई लत बनाउन राम्रो नहुने बताए।

तपाईंको प्रतिक्रिया/टिप्पणी